Η ΑΛΙΚΗ ΣΤΗ ΧΩΡΑ ΤΩΝ ΘΑΥΜΑΤΩΝ ΑΣΤΗΡ - ΠΑΠΑΔΗΜΗΤΡΙΟΥ

Λιούις Κάρρολ είναι το ψευδώνυμο του συγγραφέα της πασίγνωστης και πολυαγαπημένης “Αλίκης στη Χώρα των Θαυμάτων”. Το πραγματικό του όνομα ήταν Τσάρλς Ντόντσον, γεννήθηκε και πέθανε στην Αγγλία (1832-1898) και ήταν σ’ όλη του τη ζωή καθηγητής μαθηματικών στο Πανεπιστήμιο της Οξφόρδης. Αυτό ήταν το επάγγελμα του και μάλιστα διέπρεψε σ’ αυτό κι έγραψε και πολλά επιστημονικά συγγράμματα. Που και που μόνο για να διασκεδάζει και τον εαυτό του και διάφορα παιδιά φίλων του έγραφε παιδικές ιστορίες. Μια απ’ αυτές τις ιστορίες είναι η θαυμάσια “Αλίκη” που θεωρείται πια κλασικό βιβλίο. Ο Κάρρολ αγαπούσε πολύ τα παιδιά, περνούσε μαζί τους ατέλειωτες ώρες, τα γοήτευε με τις καταπληκτικές του διηγήσεις. Για μια τέτοια μικρή του φίλη, τη δεκάχρονη Αλίκη Λίντελλ, κόρη φιλικής του οικογένειας, γράφτηκε κι αυτή η ιστορία. Όταν την πρωτόγραψε είχε σκοπό μόνο να ευχαριστήσει την μικρή του Αλίκη, όταν όμως διάφοροι φίλοι του διάβασαν το χειρόγραφο, ενθουσιάστηκαν και τον έπεισαν να το δημοσιεύσει. Έτσι είδε το φως της δημοσιότητας η “Αλίκη” το 1865. Από τότε η “Αλίκη” δημοσιεύτηκε άπειρες φορές, μεταφράστηκε, διασκευάστηκε, έγινε κινηματογραφικό έργο κι εξακολουθεί μέχρι σήμερα να διαβάζεται άπληστα από μικρούς και μεγάλους. Το θέμα της ιστορίας είναι ένα όνειρο: Η μικρή Αλίκη βλέπει στον ύπνο της πως βρίσκεται ξαφνικά σ’ ένα φανταστικό μέρος όπου της συμβαίνουν τα πιο παράξενα κι αλλόκοτα πράγματα: Κουνέλια που φορούν γιλέκα και ρολόγια, γάτες που χαμογελάνε, χελώνες που κλαίνε, τραπουλόχαρτα μ’ ανθρώπινη όψη και λαλιά. Μέσα απ’ αυτό τον μαγεμένο κόσμο που συναρπάζει και γοητεύει μεγάλους και μικρούς, ο Λ. Κάρρολ βρίσκει την ευκαιρία να σατιρίσει συνήθειες και καταστάσεις της εποχής του και της χώρας του, να κάνει χιούμορ, να παίξει λογοπαίγνια. Στο σημείο αυτό βρίσκεται και η δυσκολία της μετάφρασής του στην ελληνική γλώσσα, αλλά και σ’ οποιαδήποτε άλλη γλώσσα. Και κυρίως στην απόδοση των λογοπαίγνιων και των ποιημάτων. Αν αυτά μεταφράζονταν λέξη προς λέξη δεν θα είχαν κανένα νόημα στη γλώσσα μας. Κάτι χειρότερο: Θα ήσαν εντελώς παράλογα. Έγινε, λοιπόν, μια προσπάθεια ν’ αναζητηθεί μέσα στην ελληνική γλώσσα μια αντίστοιχη έκφραση, ένα αντίστοιχο λογοπαίγνιο που ν’ αποδίδει, όσο γίνεται βέβαια, το αγγλικό. Στα ποιήματα εξάλλου υπήρχε ένα ανάλογο πρόβλημα: Ν’ αποδοθούν με ακρίβεια οι λέξεις, οπότε θα χανόταν εντελώς ο ρυθμός και η ομοιοκαταληξία, ή να θυσιαστεί η ακρίβεια για να δοθεί ο ρυθμός που επάνω του εξάλλου στηρίζονται τα ποιήματα αυτά. Προτιμήσαμε το δεύτερο.